Rehber · İkra Kırtasiye
Halı Dokuma Malzemeleri Nelerdir? Tezgah, İp, Mekik ve Kirkit
Halı dokuma için gereken malzemeler: tezgah, çözgü ipi, atkı ipliği, mekik, tarak ve kirkit. Hangi ip seçilir, halı dokuma ipi nasıl takılır?
Halı dokuma malzemeleri listesi
Küçük ölçekte halı dokumak için gereken malzemeler azdır. Aşağıdaki tablo her malzemenin ne işe yaradığını ve setimizde olup olmadığını gösterir.
| Malzeme | Ne işe yarar? | Sette |
|---|---|---|
| Dokuma tezgahı | Çözgüyü gergin tutan çerçeve | Var (29,5 × 22,5 cm ahşap) |
| Çözgü ipi | Tezgaha dikey gerilen, halının iskeleti olan ip | Var |
| Atkı ipliği | Çözgülerin arasından geçen, deseni oluşturan renkli iplik | Var (2 renk) |
| Mekik | Atkı ipliğini taşıyıp çözgülerin arasından geçirir | Var |
| Tarak (kirkit) | Dokunan sıraları aşağı bastırıp sıkıştırır | Var |
| Desen kılavuzu | Hangi sırada hangi rengin kullanılacağını gösterir | Var (4 desen) |
| Makas | İplik uçlarını keser | Yok (evdeki makas yeterli) |
Hangi ip, hangi iplik?
- Çözgü ipi sağlam ve az esneyen olmalı. Pamuklu ip en çok kullanılanıdır. Esneyen ip dokudukça gevşer ve halı yamuk çıkar.
- Atkı ipliği için yün ya da akrilik örgü iplikleri uygundur. Setteki iplikler bittiğinde benzer kalınlıkta iplikle devam edebilirsiniz.
- Kalınlık: Çözgüler arası boşluğa uygun kalınlıkta iplik seçin. Çok ince iplik çözgüyü göstererek seyrek, çok kalın iplik ise sıkışmayan, kabarık bir dokuma verir.
Halı dokuma ipi nasıl takılır?
"İp takmak", çözgüyü tezgaha germek demektir:
- Çözgü ipinin ucunu tezgahın alt köşesindeki ilk dişe bağlayın.
- İpi yukarı çıkarıp üstteki karşı dişe takın, sonra tekrar aşağıdaki bir sonraki dişe indirin.
- Tüm dişler bitene kadar aynı gerginlikte devam edin ve ucu son dişe bağlayın.
Çözgülerin hepsi aynı gerginlikte olmalı. Parmağınızla bastırdığınızda hepsi aynı direnci göstermelidir. Ayrıntılı ve resimli anlatım için halı dokuma nasıl yapılır rehberine bakın.
Büyük tezgahta ek aletler
Geleneksel büyük halı tezgahlarında ilmekli (düğümlü) dokuma yapılır ve şu aletler de kullanılır:
- Kirkit: Ağır, demir dişli tarak. Sıraları güçlü biçimde sıkıştırır.
- Halı bıçağı: Atılan her ilmeğin ipliğini keser.
- Halı makası: Bitmiş halının havını eşit boyda kırpar.
- Gücü: Çözgülerin yarısını öne alarak ipliğin kolay geçmesini sağlayan çubuk.
Masa üstü bir tezgahta ve okul projelerinde bunlara gerek yoktur; mekik ve tarak yeterlidir.